LOGOPEDA PRZEDSZKOLNY – ROZWÓJ MOWY DZIECKA

Prawidłowy rozwój mowy dziecka stanowi podstawę rozwoju jego osobowości i jest narzędziem w poznawaniu świata. Dzięki rozumieniu mowy poznaje otaczający go świat, a umiejętność mówienia pozwala wyrazić swoje spostrzeżenia, uczucia, pragnienia. Rozwój mowy nie przebiega identycznie u wszystkich dzieci, zróżnicowane jest tempo tego rozwoju uzależnione od wielu czynników takich jak: funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego, budowy narządów mowy, prawidłowego słuchu oraz wpływu środowiska, w którym dziecko przebywa. Według Leona Kaczmarka w rozwoju mowy wyodrębnia się cztery okresy:

OKRES MELODII – przypadający na pierwszy rok życia. Dziecko w tym okresie głuży i gaworzy. W głużeniu, czyli nieświadomym ćwiczeniu narządów artykulacyjnych, pojawiają się samogłoski, spółgłoski. W gaworzeniu, które pojawia się około szóstego miesiąca życia, dziecko zaczyna naśladować dźwięki, trenując już świadomie słuch. Pod koniec pierwszego roku życia dziecko dużo już rozumie, spełnia proste polecenia. Pojawiają się pierwsze wyrazy(mama, tata, baba).

OKRES WYRAZU (1-2roku życia) – dziecko wypowiada coraz więcej pojedynczych wyrazów, które mogą być zniekształcane pod względem brzmieniowym. Charakterystyczne jest wymawianie tylko pierwszej sylaby lub ostatniej. Grupy spółgłoskowe są upraszczane, a głoski zmiękczane. Kolejność sylab w wyrazach często jest przestawiana. Ze spółgłosek dziecko wymawia: p, b, m, t, d, n, ś.

OKRES ZDANIA (2-3roku życia) – dziecko zaczyna rozumieć mowę osób najbliższych, dotyczącą tego, co się dzieje „tu i teraz”. Pierwsze zdania są dwuwyrazowe i twierdzące. Pojawiają się zdania pytające i rozkazujące. Dominują rzeczowniki jako nazwy konkretnych przedmiotów występujących w otoczeniu dziecka. Pojawiają się liczebniki: jeden, dwa, trzy. W zasobie fonetycznym pojawiają się głoski: pi, bi, mi, f, w, fi, wi, ś, ź, ć, dź, k, g, ki, gi, ch, l. Głoski, których wymowa sprawia dziecku trudności, zastępowane są łatwiejszymi.

OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECIĘCEJ (3-7 roku życia) – w tym okresie dziecko zdobywa umiejętność wymawiania pełnego zasobu głosek języka polskiego. Pojawiają się kolejne głoski, najpóźniej dzieci uczą się wymawiać głoski szumiące: sz, ż, cz, dż oraz głoskę r. W mowie dzieci występuje wiele uproszczeń grup spółgłoskowych, przestawień głosek w obrębie wyrazów lub też ich skracanie. W pierwszej fazie tego okresu dzieci tworzą neologizmy językowe(„tata to czytacz”- bo dużo czyta). Nie należy jednak utrwalać tych form. Zawsze po takiej wypowiedzi należy podać dziecku prawidłową nazwę.

Dziecko 3-letnie komunikuje się z otoczeniem za pomocą zdania kilkuwyrazowego. Mówi chętnie i dużo. Zaczyna zadawać wiele pytań. Rozumie to, co do niego mówimy, jeśli treść wypowiedzi nie wybiega poza wcześniejsze doświadczenia.

Dziecko 4-letnie rozumie i wykonuje polecenia, również te, które dotyczą wyrażeń przyimkowych(na stole, pod stołem, w pudełku, do kosza itp.). dziecko potrafi rozmawiać o przeszłości i przyszłości. W wypowiedziach występuje wiele form agramatycznych. Zadaje bardzo dużo pytań.

Dziecko 5-letnie wypowiada się w formie wielozdaniowej. Chętnie opowiada o przebiegu jakiegoś wydarzenia uwzględniając kolejność zdarzeń i zależności przyczynowo- skutkowe.

Koniec wieku przedszkolnego przynosi rozwój zdolności narracji, dziecko potrafi opowiedzieć kilkoma zdaniami co działo się w przedszkolu lub wydarzyło na wycieczce. Ustalenie się wymowy w zakresie poprawnej artykulacji powinno zakończyć się do szóstego roku życia, ale proces rozwoju języka nadal trwa.

STYMULOWANIE ROZWOJU MOWY W DOMU

Podstawową zasadą stymulacji rozwoju mowy jest rozmowa z dzieckiem. Rozmowa powinna pobudzać dzieci do wymiany myśli, zadawania pytań, porządkowania i rozszerzania wiadomości. Należy pamiętać, iż dzieci naśladują swoich rodziców, dlatego też starajmy się mówić wyraźnie, poprawnie budować zdania, nie spiesząc się i nie krzycząc. Utrzymujmy kontakt wzrokowy z dzieckiem. Słuchajmy i reagujmy na to co dziecko mówi. Nie zdrabniajmy wyrazów, gdyż dziecko wyrabia sobie wówczas błędny wzorzec słuchowy wyrazów, co utrudnia mu prawidłowe przyswajanie mowy. Czytajmy dziecku wiersze, opowiadania, bajki, rymowanki, zadawajmy pytania dotyczące treści.

Naturalny trening narządów mowy odbywa się podczas jedzenia-dlatego ważnym jest żeby już od momentu pojawienia się pierwszych zębów wprowadzać do jadłospisu dziecka coraz więcej pokarmów stałych- przedszkolakowi nie należy podawać papek, zmiksowanych zupek, ale duże ilości twardych surówek, owoców, warzyw, pieczywa ze skórką- dziecko powinno rozdrabniać jedzenie zębami i językiem. Gryzienie, rozdrabnianie, formowanie kęsów, przesuwanie ich językiem w stronę przełyku-wszystko to sprzyja wzmacnianiu mięśni artykulatorów – (WARG, JĘZYKA, ŻUCHWY, PODNIEBIENIA MIĘKKIEGO) –od ich sprawnego działania zależy prawidłowa realizacja wszystkich głosek.

Logopeda przedszkoln

Zaburzenia przetwarzania sensomotorycznego

Jakie zachowania dzieci powinny zaniepokoić rodzica ?

Wiek niemowlęcy i poniemowlęcy

• Ma problemy z jedzeniem lub spaniem
• Odmawia zbliżania się do kogokolwiek prócz rodzica/rodziców
• Irytuje się, gdy jest ubierane, czuje się niekomfortowo w ubrankach
• Rzadko bawi się zabawkami
• Nie lubi przytulania, odgina się, gdy jest trzymane
• Nie potrafi się samodzielnie wyciszyć
• Jest „lejące się ” lub zbyt napięte, występują opóźnienia w rozwoju motoryki

Wiek przedszkolny

• Jest nadwrażliwe na dotyk, hałas, zapachy, innych ludzi
• Ma trudności z nawiązywaniem kontaktów
• Ma trudności z ubieraniem, jedzeniem, spaniem i/lub treningiem czystości
• Jest niezręczne, słabe, ma słabo rozwinięte zdolności motoryczne
• Jest w nieustającym ruchu, narusza prywatną przestrzeń innych osób
• Ma częste lub długotrwałe napady wściekłości

Wiek wczesnoszkolny

• Jest nadwrażliwe na dotyk, hałas, zapachy, innych ludzi
• Łatwo się rozprasza, wierci i niepokoi, jest agresywne, ma wzmożoną potrzebę ruchu
• Często czuje się przytłoczone, przygnębione
• Ma trudności z ręcznym pisaniem i aktywnościami z zakresu małej motoryki
• Ma trudności z nawiązywaniem kontaktów, zaprzyjaźnianiem się
• Ma mniejszą świadomość bólu (także odczuwanego przez innych)
• Słabo odczuwa bliskość innych osób

INTEGRACJA SENSORYCZNA

Integracja sensoryczna oznacza, że wszystkie wrażenia zmysłowe zostają zebrane w jedną spójną całość.
Prawidłowe zintegrowanie wszystkich wrażeń sensorycznych jest podstawą prawidłowego funkcjonowania dziecka.
Jeśli doświadczenia dziecka w odbiorze i przetwarzaniu bodźców płynących ze zmysłów podstawowych
są złe lub niepełne, to nie jest ono w stanie nauczyć się złożonych czynności, a opanowanie ich sprawia mu ogromne trudności.
Terapia integracji sensorycznej SI to ćwiczenia i zabawy, które wspomagają prawidłowy rozwój dziecka, zarówno ruchowy, sensoryczny czyli zmysłowy, jak i poznawczy oraz emocjonalny.

Co wskazuje na to że dziecko może mieć zaburzenia integracji sensorycznej?

  • Problemy jakie mogą być zauważalne u dziecka z zaburzoną integracją sensoryczną to:
  • Problemy ruchowe – słaba koordynacja i równowaga, unikanie zabaw na huśtawce, karuzeli lub nadmierne poszukiwanie takich zabaw, problemy z nauką jazdy na rowerze, opóźniony rozwój ruchowy, niezborne ruchy, nadruchliwość,wzmożona męczliwość, problemy z samoobsługą np. ubieraniem się.
  • Problemy szkolne i trudności w uczeniu się – obniżony poziom sprawności manualnej i graficznej, problemy ze skupieniem uwagi, czytaniem, pisaniem i zapamiętywaniem, słaba motywacja.
  • Problemy logopedyczne – opóźniony rozwój mowy, niektóre wady wymowy.
  • Nadmierna wrażliwość lub zbyt mała wrażliwość na bodźce – dotykowe, wzrokowe, słuchowe, węchowe, smakowe.
  • Problemy z zachowaniem, zła relacja z grupą rówieśniczą – labilność emocjonalna, impulsywność, trudności z dostosowaniem się do nowej sytuacji, niska samoocena,nadpobudliwość psychoruchowa ADHD

O celowości podjęcia terapii decydują wyniki diagnozy integracji sensorycznej przeprowadzonej przez terapeutę.
Na podstawie diagnozy określane są sfery, na które w czasie zajęć należy oddziaływać. Powstaje w ten sposób indywidualnie skonstruowany plan terapii.
Zajęcia terapeutyczne prowadzone z dzieckiem mają na celu kompensowanie, określonych diagnozą, deficytów i zaburzeń w integracji zmysłowej dziecka.
Zajęcia integracji sensorycznej w większości mają charakter aktywności ruchowej, formę różnorodnej zabawy, zadań i gier.
Dzieci bardzo lubią taką formułę zajęć.
Wykorzystywane są różnorodne przyrządy i pomoce terapeutyczne, takie jak: huśtawki, równoważnie, platformy, uprzęże, deskorolki, piłki i wiele innych.
To ćwiczenia i zabawy, które wspomagają prawidłowy rozwój dziecka, zarówno ruchowy, sensoryczny czyli zmysłowy, jak i poznawczy oraz emocjonalny.

Terapia dla dzieci z:
– problemami ruchowymi (słaba koordynacja i równowaga),
– problemami szkolnymi (dysleksja, dysgrafia, deficyt uwagi),
– problemami logopedycznymi,
– zaburzoną wrażliwością na bodźce,
– problemami z zachowaniem

10 Kroków Ku temu By stać się Lepszym Rodzicem

1. MIŁOŚĆ JEST NAJWAŻNIEJSZĄ POTRZEBĄ WSZYSTKICH DZIECI

Jest także istotnym elementem pozytywnej dyscypliny. Im częściej okazujesz dziecku miłość przytulając je, całując i mówiąc mu „kocham cię”, tym bardziej będzie chciało udowodnić, że na nią zasługuje. Miłość pozwala dziecku zbudować pewność siebie i poczucie własnej wartości.

2. SŁUCHAJ UWAŻNIE TEGO, CO MÓWI TWOJE DZIECKO

Interesuj się tym co robi i co czuje. Zapewnij je, że silne uczucia nie są czymś złym, jeżeli wyraża się je w odpowiedni sposób. Im częściej będziesz to robić , tym rzadziej będziesz musiał (-a) je dyscyplinować.

3. GRANICE SĄ POTRZEBNE NAWET W NAJBARDZIEJ KOCHAJĄCYM SIĘ ZWIĄZKU

w którym ludzie potrafią się słuchać. Bycie rodzicem polega między innymi na wyznaczaniu granic. Pamiętaj, że jest czymś naturalnym i normalnym, że dziecko testuje owe granice. To nie jest niesforność, ale część procesu uczenia się. Dzieci czują się bezpieczniej jeśli trzymasz się granic, które wyznaczyłeś (-aś) (pod warunkiem, że są realistyczne), nawet jeśli od czasu do czasu na nie narzekają.

4. ŚMIECH POMAGA ROZŁADOWAĆ NAPIĘTE SYTUACJE

Czasami rodzice stają się tacy poważni, że rodzicielstwo przestaje im dawać radość. Dostrzegaj zabawne strony bycia rodzicem i pozwól sobie na śmiech, kiedy tylko jest to możliwe.

5. POSTRZEGANIE ŚWIATA Z PERSPEKTYWY DZIECKA

i wyobrażanie sobie co czuje Twoje dziecko, jest kluczem do zrozumienia jego zachowania. Przypomnij sobie, jak się czułeś (-aś), kiedy byłeś (-aś) dzieckiem i jak niezrozumiały wydawał Ci się świat dorosłych, kiedy miałeś (-aś) poczucie, że potraktowano Cię niesprawiedliwie.

6. CHWAL I ZACHĘCAJ SWOJE DZIECKO

Oczekuj, że dziecko będzie się dobrze zachowywało i zachęcaj je do podejmowania wysiłków. Chwal je za dobre zachowania i staraj się ignorować te niewłaściwe. Im częściej będziesz zrzędzić, tym rzadziej Twoje dziecko będzie Cię słuchać.

7. SZANUJ SWOJE DZIECKO TAK, JAK SZANOWAŁBYŚ (SZANOWAŁABYŚ) DOROSŁEGO

Pozwól mu uczestniczyć w podejmowaniu decyzji, szczególnie tych, które go dotyczą. Jeśli masz zamiar powiedzieć mu coś przykrego, zastanów się jakby to zabrzmiało, gdybyś powiedział (-a) to komuś dorosłemu. Przeproś jeśli postąpiłeś (-aś) niewłaściwie.

8. USTAL PORZĄDEK DNIA

Małe dzieci będą się czuły bezpieczniej i łatwiej będzie Wam uniknąć konfliktów jeśli ustalisz jasny porządek dnia. Będą się czuły lepiej jeśli wprowadzisz stałe pory posiłków, snu i głośnych zabaw.

9. W KAŻDEJ RODZINIE POTRZEBNE SĄ PEWNE ZASADY

Bądź konsekwentny (-a), kiedy już ustalisz zasady obowiązujące w Twojej rodzinie. Dzieci mogą się poczuć bardzo niepewnie, jeśli jednego dnia wprowadzisz jakąś zasadę, a następnego ją odwołasz.

10. NIE ZAPOMINAJ O WŁASNYCH POTRZEBACH

Jeżeli to wszystko zaczyna za bardzo przypominać ciężką pracę i czujesz, że brakuje Ci cierpliwości, przeznacz trochę czasu tylko dla siebie. Zrób coś, co sprawia ci przyjemność. Jeśli kiedykolwiek poczujesz, że tracisz panowanie nad sobą, albo że w każdej chwili możesz krzyknąć na dziecko, poniżyć je lub uderzyć, odejdź na chwilę, uspokój się i policz do dziesięciu.

10 dziesięć kroków ku temu, by stać się lepszym rodzicem zostało stworzonych przez Fundację Dzieci Niczyje